Marco van Zwetselaar en Marieke Dekker verhuisden in juli 2012 met hun gezin naar Moshi, Tanzania, waar ze sindsdien werken als arts en IT’er verbonden aan het ziekenhuis.
Marieke Dekker
“Vanaf 2012 werk ik als neuroloog in het Kilimanjaro Christian Medical Centre. Dit is een groot universitair ziekenhuis met meer dan 500 bedden en een verzorgingsgebied van circa 15 miljoen inwoners. Ik ben een van de twee neurologen in het 60 miljoen inwoners tellende land. Tanzania heeft nog geen opleiding neurologie, en ook diagnostische en therapeutische mogelijkheden zijn er beperkt. Er is een hoge sterfte aan veelal behandelbare aandoeningen, die vaak pas in een vergevorderd stadium tot medische aandacht komen.
Mijn patiënten komen inmiddels uit alle uithoeken van Oost-Afrika; sommige moeten meerdere dagen reizen om op mijn poli te komen. Naast de patiëntenzorg geef ik neurologie-onderwijs aan artsen en medisch studenten op de universiteit. Het EEG-apparaat heb ik letterlijk afgestoft; het was al 5 jaar niet meer in gebruik voor patiëntenzorg. Ik run nu een van de 2 EEG-units van het land, waarvoor we ook weer nieuwe EEG-zusters opleiden.
Sinds 2013 zet ik de landelijke neurologie-opleiding op, op verzoek van de Wereldfederatie Neurologie. Tanzania is op dit moment het grootste land ter wereld zonder neurologie-opleiding en staat daarom in de belangstelling van beleidsmakers voor de wereldgezondheidszorg. Ook werken we via de Wereldfederatie Neurologie samen met de andere landen van de East-African Community, een alliantie van Tanzania met Kenia-Oeganda-Rwanda-Burundi. Mijn voormalig opleidingsziekenhuis UMC St. Radboud (nu Radboudumc) in Nijmegen heeft al bijna 40 jaar een samenwerkingsverband met het KCMC. In maart 2013 is Neurologie toegevoegd aan de samenwerkende afdelingen in het opnieuw gesloten Samenwerkings Convenant met Radboudumc. Dit betekent dat gezamenlijk wetenschappelijk onderzoek en uitwisseling van Tanzaniaanse neurologen in opleiding en Nederlandse neurologen (- in opleiding) mogelijk wordt.”
Marco van Zwetselaar
“Ik werk sinds het najaar van 2012 bij het Kilimanjaro Clinical Research Institute (KCRI), het aan KCMC verbonden onderzoeksinstituut. Klinisch onderzoek richt zich op het bestrijden van de ‘grote drie’ wereldwijde armoedegerelateerde infectieziektes: tuberculose, malaria en HIV/AIDS. Er worden hoge internationale eisen gesteld aan de kwaliteit van gegevensverwerking van dit onderzoek, eisen die zonder geavanceerde ICT niet te realiseren zijn. In 2012 heb ik OpenClinica bij KCRI uitgerold, een applicatie voor data management van klinisch onderzoek. Zonder dergelijke software is het niet haalbaar om clinical trials GCP-compliant uit te voeren, een vereiste voor internationale acceptatie van onderzoeksresultaten. Sindsdien heb ik de server infrastructuur bij KCRI uitgebreid met andere data management applicaties, waaronder applicaties om met tablets “in het veld” data te verzamelen. Inmiddels werken er vele onderzoeksprojecten met de data management applicaties bij KCRI.
Sinds 2014 zijn mijn werkzaamheden steeds verder opgeschoven naar de bioinformatica. In het kader van een samenwerkingsproject met een Deense universiteit kreeg ons onderzoeksinstituut een hypermoderne genome sequencer die we gebruiken om het integrale DNA van bacteriën ‘uit te lezen’. Drie Tanzaniaanse studenten begonnen aan een Ph.D., en ik doe het (vele!) programmeerwerk dat gemoeid is met de analyse van DNA sequenties. Ons onderzoek richt zich op het identificeren van genen verantwoordelijk voor antibioticaresistentie in samples afgenomen in het ziekenhuis. Uiterst actueel onderzoek: antibioticaresistentie wordt al de sluipende pandemie van het nieuwe millennium genoemd (zie nieuwsbrief 7). Een achterliggend doel van het project is om te onderzoeken wat er voor nodig is om deze uiterst nieuwe technologie klinisch toe te kunnen passen in ‘resource-poor settings’. WGS is nu nog veel te dure hi-tech maar wordt snel en goedkoper. Over een paar jaar zou het een effectieve ‘all-in-one’ oplossing kunnen worden (in plaats van een uitgebreid geoutilleerd lab) die snel, goedkoop en uiterst accuraat een diagnose kan stellen. Voordat het zover is moet er nog veel ontwikkeld worden, niet in het minst aan de IT.
Sinds 2023 is mijn werkveld uitgebreid naar heel Afrika. Ik werk als de “vliegende bioinformaticus” voor een samenwerkingsproject tussen onderzoeksinstituten in Ghana, Senegal, Zuid-Afrika en Denemarken, en geef daarbuiten bioinformatica-trainingen in allerlei andere landen.
De ICT-sector in Oost-Afrika groeit razendsnel maar er is nog een groot tekort aan expertise, zeker waar het gaat om specialistische systemen. De oplossing die voorhanden is in Europa, namelijk om tijdelijk experts ‘in te vliegen’ (mijn voormalige werk bij Atos Origin), is hier onhaalbaar als je bedenkt dat het dagtarief voor een consultant in Nederland hoger is dan een jaarinkomen in Tanzania. Mijn 20 jaar ervaring in de IT levert hier veel op. Uiteraard doe ik mijn best om mezelf overbodig te maken door mijn kennis over te dragen, maar voorlopig zal ik daar niet in slagen, hoe nodig ik dat ook vind.”
Achtergrond
In het verleden hebben we allebei door internationaal onderwijs aan een United World College (UWC) geleerd hoe belangrijk internationaal begrip en maatschappelijke dienstbaarheid zijn. Die achtergrond heeft ons hier gebracht. Culturele, religieuze en politieke scheidslijnen betekenen voor ons geen grenzen van solidariteit. Landsgrenzen horen niet medemenselijkheid te omgrenzen. Het bewustzijn dat we deel uitmaken van één wereldwijde verscheidenheid heeft ons gevormd, en dat willen we op onze beurt weer graag overdragen op onze kinderen. We hebben er maar liefst zeven. Marek van 29, Ida van 23, Willem van 21, Doris van 20, Hugo van 18, Steven van 15 en Vicky van 14. Op Steven en Vicky na zijn de kinderen uitgevlogen over de wereld. Steven en Vicky gaan naar UWC East Africa, de school die zestig jaar geleden begon als de “doktersschool” bij het ziekenhuis en in 2019 van International School Moshi veranderde in het 18e United World College.
Wij werken beiden op een lokaal ziekenhuissalaris dat onze levensbehoeften ter plaatse net aan dekt, maar niet onkosten zoals school, ziektekosten- en andere verzekeringen. Steun is daarom van harte welkom en heeft tot op heden ons project volledig gedragen!